Psikolojik Danışman Tuğçe Demirtaş
Yeme bozukluğu ve duygusal yeme için online danışmanlık.
Yemek düşüncesi gününüzün büyük bölümünü kaplıyor, stresli anlarda kendinizi durduramadan yiyor ya da yedikten sonra yoğun bir suçluluk hissediyor olabilirsiniz.
Randevu oluşturmak için hemen arayın.
Yeme bozukluğu ve duygusal yeme yalnızca yemekle ilgili değildir; duygular, beden algısı ve kontrol ihtiyacı da bu tablonun bir parçasıdır. Online görüşmelerde yeme davranışınızın arkasındaki düşünce ve duyguları birlikte anlamaya çalışıyoruz. Yeme bozukluklarında hekim ve diyetisyen takibi de önemli olduğu için, gerektiğinde yönlendirme konusunda bilgi veriyorum.
Yeme bozukluğunun belirtileri nelerdir?
Yeme bozuklukları her zaman dışarıdan fark edilmez. Kilo normal görünse bile kişi yemekle ilgili yoğun bir mücadele yaşıyor olabilir. Aşağıdakilerden birkaçı size tanıdık geliyorsa yeme ile ilişkinize daha yakından bakmak iyi bir başlangıçtır.
- Yemek, kilo ve beden şekliyle ilgili düşüncelerin günün büyük kısmını kaplaması
- Kısa sürede çok miktarda yediğiniz ve kontrolü kaybettiğinizi hissettiğiniz ataklar
- Yedikten sonra yoğun suçluluk, utanç ya da yediğini telafi etme isteği
- Öğün atlama, katı yemek kuralları ya da bazı yiyecekleri tamamen yasaklama
- Gizli yemek yeme ya da başkalarının yanında yemekten kaçınma
- Stres, üzüntü veya can sıkıntısıyla baş etmek için yemeğe yönelme
- Kilonun ve görünüşün kendinize bakışınızı belirlemesi
Anoreksiya, bulimiya ve tıkınırcasına yeme arasındaki fark nedir?
Anoreksiya nervozada kişi kilo alma korkusuyla yemeyi ciddi biçimde kısıtlar ve bedenini olduğundan farklı algılayabilir. Bulimiya nervozada tekrarlayan tıkınma ataklarının ardından kusma, aşırı egzersiz ya da uzun süre aç kalma gibi telafi davranışları görülür. Tıkınırcasına yeme bozukluğunda ise ataklar telafi davranışı olmadan tekrarlar ve çoğu zaman yoğun bir utanç bırakır.
Duygusal yeme tek başına bir tanı değildir. Zor duygularla baş etmek için yemeğe yönelme alışkanlığıdır ve sıklaştığında kontrolsüz yeme ataklarıyla iç içe geçebilir. Hangi tablonun size uyduğunu bilmek yararlıdır ama tanıyı bir psikiyatri hekimi koyar.
Yeme bozukluğunda ne zaman hekime başvurmak gerekir?
Yeme bozuklukları bedeni de etkileyebildiği için tıbbi değerlendirme önemlidir. Hızlı kilo kaybı, sık kusma, baş dönmesi, bayılma, kalp çarpıntısı ya da adet düzeninde belirgin değişiklik varsa önce bir hekime başvurun.
Bu durumlarda görüşmeler tek başına yeterli olmayabilir. Psikiyatri hekimi tanı ve tıbbi takibi, diyetisyen beslenme düzenini üstlenir; görüşmelerde ise yeme davranışının psikolojik tarafında çalışırız. İlk görüşmede ihtiyacınızı birlikte değerlendiriyor ve gerekiyorsa uygun uzmanlara yönlendirme konusunda bilgi veriyorum.
Yeme bozukluğu ve duygusal yeme için online terapide nasıl çalışıyoruz?
Bilişsel davranışçı terapi (BDT), yeme sorunlarında araştırmalarla desteklenen yaklaşımlardan biridir. Görüşmelerde atakları tetikleyen durumları, o anda geçen düşünceleri ve duyguları birlikte fark ediyoruz. Kısıtlama ve tıkınma arasında gidip gelen döngüyü görünür kılmak, değişimin ilk adımlarından biridir.
Ardından duyguları yemek dışındaki yollarla düzenleme becerileri, katı yemek kurallarını esnetme ve değerinizi kilodan bağımsız alanlarda görebilme üzerinde çalışıyoruz. Uzun süredir taşıdığınız "yeterince iyi değilim" gibi inançlar varsa, gerektiğinde şema terapi bakış açısıyla bunlara da bakıyoruz.
Duygusal yeme ile baş etmek için bugünden neler deneyebilirsiniz?
- Yemeğe yöneldiğiniz anda kendinize "Şu an aç mıyım, yoksa ne hissediyorum?" diye sorun.
- Atakların öncesini kısa notlarla kaydedin: saat, yer, duygu ve aklınızdan geçen düşünce.
- Uzun süre aç kalmamaya çalışın; gün boyu kısıtlamak akşam saatlerinde kontrolsüz yemeyi tetikleyebilir.
- Yasak listesi yerine düzen kurmayı hedefleyin; katı kurallar çoğu zaman tıkınmayı besler.
- Zor anlar için yemek dışında iki seçenek belirleyin: kısa bir yürüyüş, birini aramak ya da birkaç dakikalık nefes egzersizi.
- Bir atak yaşadığınızda kendinizi cezalandırmak yerine bir sonraki öğüne düzenle dönmeyi seçin.
Sık sorulan sorular
Yeme bozukluğu olduğumu nasıl anlarım?
Yemek, kilo ve beden hakkındaki düşünceler günlük hayatınızı yönlendirmeye başladıysa, tıkınma atakları, aşırı kısıtlama ya da yediğini telafi etme davranışları varsa bunu ciddiye almak gerekir. Tanıyı bir psikiyatri hekimi koyar; belirtiler size tanıdık geliyorsa değerlendirme için başvurmanız önemlidir.
Duygusal yeme nedir, nasıl geçer?
Duygusal yeme, fiziksel açlıktan çok stres, üzüntü, yalnızlık ya da can sıkıntısıyla yemeğe yönelmektir. Tetikleyicileri fark etmek, duyguları düzenlemenin başka yollarını geliştirmek ve düzenli bir yeme düzeni kurmak işe yarar. Görüşmelerde bu adımlar üzerinde birlikte çalışıyoruz.
Tıkınma atakları nasıl durdurulur?
Uzun açlık ve katı yasaklar tıkınmayı tetikleyebildiği için önce düzenli bir yeme düzeni önemlidir. Atakların öncesindeki duyguları ve düşünceleri izlemek, o anlar için alternatif baş etme yolları bulmak da yardımcı olur. BDT bu konuda araştırmalarla desteklenen yaklaşımlardan biridir.
Yeme bozukluğu için psikolog mu, psikiyatrist mi, diyetisyen mi?
Çoğu zaman bu uzmanların birlikte çalışması gerekir. Psikiyatri hekimi tanı koyar ve tıbbi takibi yapar, diyetisyen beslenme düzenini planlar. Psikolojik danışman olarak ben görüşmelerin psikolojik tarafında, yani yemekle ilgili düşünce, duygu ve davranışlar üzerinde çalışıyorum.
Yeme bozukluğu için online terapi işe yarar mı?
Duygusal yeme ve tıkınma atakları gibi zorluklarda online görüşmeler etkili bir destek olabilir. Belirgin kilo kaybı, sık kusma ya da fiziksel belirtiler varsa önce yüz yüze tıbbi değerlendirme gerekir; görüşmeler bu takibin yanında sürdürülebilir.
Görüşmelerde diyet listesi veriliyor mu?
Hayır. Beslenme planı hazırlamak diyetisyenin alanıdır. Görüşmelerde yemekle ilişkinizi zorlaştıran düşünceler, duygular ve alışkanlıklar üzerinde çalışıyoruz.
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik mezunu; İstanbul Üniversitesi'nde Havacılık Psikolojisi yüksek lisansına devam ediyor. Bilişsel davranışçı terapi ve şema terapi eğitimlerini tamamladı.