Psikolojik Danışman Tuğçe Demirtaş
Telefon ve sosyal medya kullanımı için online danışmanlık.
Bir mesaja bakmak için açtığınız telefonda yarım saat kaybolmak, uyumadan önce bitmeyen kaydırmalar, başkalarının hayatlarını izledikten sonra gelen o boşluk hissi.
Randevu oluşturmak için hemen arayın.

Pek çok kişi telefon ve sosyal medya kullanımının artık kendi kontrolünde olmadığını hisseder. Telefon ve sosyal medya bağımlılığı gibi hissettiren bu alışkanlıklar için online görüşmelerde yasaklar koymak yerine davranışın arkasındaki ihtiyacı anlamaya ve size uygun bir denge kurmaya odaklanıyoruz.
Telefon bağımlılığı belirtileri nelerdir?
- Planladığınızdan çok daha uzun süre ekranda kalmak
- Bildirim olmasa da telefonu sık sık elinize almak
- Uyanır uyanmaz ve uyumadan hemen önce ilk iş telefona bakmak
- Telefon yanınızda olmadığında huzursuzluk ya da gerginlik
- İş, ders ya da sohbet sırasında dikkatinizin sürekli bölünmesi
- Sosyal medyada gezindikten sonra kendinizi daha kötü, yetersiz ya da yalnız hissetmek
- Azaltmaya çalışıp birkaç gün içinde eski düzene dönmek
Telefon kullanımı ne zaman sorun olur?
“Telefon bağımlılığı” ve “sosyal medya bağımlılığı” ifadeleri gündelik dilde çok kullanılsa da bunlar herkes için geçerli, net bir tanı anlamına gelmez. Bu yüzden görüşmelerde size bir etiket koymak yerine asıl önemli olan soruya bakıyoruz: Bu kullanım hayatınızda neyi zorlaştırıyor?
Uykunuz, odaklanmanız, ilişkileriniz, işiniz ya da ruh hâliniz belirgin biçimde etkileniyorsa ve azaltmak istediğiniz hâlde yapamıyorsanız, bu alışkanlık üzerinde çalışmaya değer. Günde kaç saat kullandığınızdan çok, kullanımın size ne hissettirdiği ve neyin yerini aldığı önemlidir.
Sosyal medyayı neden bırakamıyoruz?
Uygulamalar dikkatimizi olabildiğince uzun süre tutacak biçimde tasarlanır. Sonsuz kaydırma, bildirimler ve ne zaman geleceği belli olmayan beğeniler, zihnin ödül sistemini sürekli canlı tutar. Yani zorlanmanız yalnızca bir irade meselesi değildir.
Çoğu zaman telefon bir ihtiyacı da karşılar: sıkıntıdan kaçmak, yalnızlığı hafifletmek, kaygıyı bastırmak ya da zor bir işi ertelemek. Bu ihtiyaç fark edilmeden yalnızca ekran süresini kısıtlamak genellikle kısa süreli bir çözüm olur. Kaygı ya da erteleme eşlik ediyorsa bunları da birlikte ele alıyoruz.
Telefon ve sosyal medya alışkanlıkları için online görüşmelerde nasıl çalışıyoruz?
Bilişsel davranışçı terapi temelli çalışıyorum. Önce kullanımınızı yargılamadan gözlemliyoruz: hangi saatlerde, hangi duygularla ve hangi uygulamalarda zaman geçiyor. Ardından telefona uzanmadan hemen önce ne olduğunu fark etmeye ve o ana alternatif yanıtlar geliştirmeye çalışıyoruz.
Hedefi sizinle birlikte ve gerçekçi biçimde belirliyoruz. Amaç çoğu zaman tamamen bırakmak değil, kendi seçtiğiniz bir denge kurmaktır. Sosyal medyada kendinizi başkalarıyla kıyaslayıp kötü hissettiğiniz durumlarda bu karşılaştırma düşünceleri üzerinde de çalışıyoruz.
Bugünden neler deneyebilirsiniz?
- Telefona uzandığınızda bir an durup “Şu an neye ihtiyacım var?” diye sorun.
- Bir hafta boyunca telefonu en çok hangi duyguyla elinize aldığınızı not edin.
Bildirimler, gece kullanımı ve boşalan zamanı neyle dolduracağınız için adım adım öneriler Telefon bağımlılığından nasıl kurtulunur? yazısında.
Sık sorulan sorular
Telefon bağımlılığı neden olur?
Bildirimler, sonsuz kaydırma ve beğeniler beynin ödül sistemini küçük ve öngörülemeyen ödüllerle besler. Sıkıntı, yalnızlık ya da kaygı gibi zor duygulardan kaçmak için telefona uzanmak da bu alışkanlığı güçlendirir.
Telefon bağımlılığının zararları nelerdir?
Uyku kalitesinde düşme, dikkat dağınıklığı, erteleme, kıyaslamaya bağlı mutsuzluk ve yüz yüze ilişkilerde azalma en sık görülen etkilerdir. Boyun ve göz yorgunluğu gibi bedensel şikâyetler de eşlik edebilir.
Telefon bağımlılığı testi var mı?
Araştırmalarda kullanılan ölçekler var, internetteki testler de fikir verebilir. Ama en iyi gösterge günlük hayatınızdır: uykunuz, işiniz ve ilişkileriniz ekran yüzünden aksıyor ve azaltmaya çalıştığınız hâlde başaramıyorsanız destek almak işe yarayabilir.
Telefon bağımlılığı gerçekten bir bağımlılık mı?
Gündelik dilde bu şekilde anılsa da her yoğun kullanım klinik bir bağımlılık anlamına gelmez. Görüşmelerde tanıdan çok, kullanımın hayatınızı nasıl etkilediğine odaklanıyoruz.
Sosyal medya kaygıyı ve mutsuzluğu artırır mı?
Bazı kişilerde, özellikle sürekli karşılaştırma yapıldığında ve uyku bozulduğunda, sosyal medya kullanımı kötü hissetmeye katkıda bulunabilir. Etkisi kişiden kişiye değişir; görüşmelerde sizin deneyiminize bakıyoruz.
Online görüşme de ekran başında oluyor, bu çelişki değil mi?
Görüşmeler ekran üzerinden yapılsa da planlı ve bilinçli bir kullanımdır. Farkında olmadan geçen saatlerle, kendi seçtiğiniz bir görüşme saati aynı etkiyi yaratmaz.

Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik mezunu; İstanbul Üniversitesi'nde Havacılık Psikolojisi yüksek lisansına devam ediyor. Bilişsel davranışçı terapi ve şema terapi eğitimlerini tamamladı.