Psikolojik Danışman Tuğçe Demirtaş
Mükemmeliyetçilik ve iç baskı için online danışmanlık.
Yüksek standartlar bizi geliştirebilir. Ama en küçük hata günlerce kafanızı meşgul ediyorsa ya da başarılarınız bile size yeterli gelmiyorsa mükemmeliyetçilik bir yüke dönüşmüş olabilir.
Randevu oluşturmak için hemen arayın.

Standartlar ulaşılamayacak kadar yükseldiğinde bizi ileri taşımak yerine yormaya başlar. Online görüşmelerde bu iç baskının nereden geldiğini birlikte anlıyor ve kendinize daha gerçekçi, daha anlayışlı yaklaşabilmek için çalışıyoruz.
Mükemmeliyetçilik nasıl anlaşılır?
- Yaptığınız işi defalarca kontrol etme ve bir türlü bitirememe
- Hata yapma korkusuyla işlere başlamayı erteleme
- Başarılarınızı küçümseyip eksiklere odaklanma
- “Ya tam olacak ya hiç” düşüncesiyle hareket etme
- Eleştiriye aşırı duyarlılık ve kendinize karşı sert bir iç ses
- Dinlenmeyi ya da ara vermeyi hak etmediğinizi hissetme
Sağlıklı gayret ile mükemmeliyetçilik arasındaki fark
Sağlıklı gayrette hedefler zorlayıcı ama ulaşılabilirdir; hata bir öğrenme fırsatı olarak görülür ve sonuç ne olursa olsun kişi kendine değer vermeyi sürdürür. Mükemmeliyetçilikte ise değer duygusu performansa bağlanır: iyi yaparsam değerliyim, hata yaparsam başarısızım.
Bu yüzden mükemmeliyetçi kişiler çoğu zaman başarılarından keyif alamaz. Bir hedefe ulaşıldığında rahatlama kısa sürer ve çıta hemen yükselir. Zamanla bu döngü tükenmişliğe, ertelemeye ve kaygıya zemin hazırlayabilir.
Mükemmeliyetçilik nereden gelir?
Mükemmeliyetçilik çoğu zaman sevgi ve kabulün koşullu hissedildiği deneyimlerle şekillenir: yalnızca başarılı olunca onaylanmak, hatalarda sert eleştirilmek ya da yüksek beklentilerle büyümek gibi. Bazen de belirsiz ve kontrol edilemeyen bir ortamda kontrolü elde tutmanın bir yolu olarak gelişir.
Şema terapi bu tür örüntüleri “katı standartlar” ve “kusurluluk” gibi temalar üzerinden ele alır. Bu temaları fark etmek, bugün hissettiğiniz iç baskının geçmişte nasıl bir işlevi olduğunu ve bugün neden artık işinize yaramadığını görmenize yardımcı olur.
Mükemmeliyetçilik için online görüşmelerde nasıl çalışıyoruz?
BDT temelli çalışmalarda “ya hep ya hiç” düşüncelerini, aşırı genellemeleri ve kendinize yönelik sert değerlendirmeleri fark edip değerlendiriyoruz. Kontrol etme, erteleme ve aşırı hazırlanma gibi davranışların size maliyetini birlikte görüyoruz.
Ardından “yeterince iyi” bir işi bilerek teslim etmek gibi küçük deneyler planlıyor ve sonuçlarını birlikte değerlendiriyoruz. Şema terapi bakış açısıyla iç eleştirmeninizin sesini tanımak ve onun yerine daha şefkatli bir iç ses geliştirmek de sürecin önemli bir parçasıdır.
Bugünden neler deneyebilirsiniz?
- Bu hafta bir işi yüzde seksen iyi olduğunda bırakmayı deneyin ve ne olduğunu gözlemleyin.
- Gün sonunda yalnızca eksikleri değil, yaptıklarınızı da yazın.
- İç sesinizin kullandığı cümleleri bir arkadaşınıza söyleyip söylemeyeceğinizi düşünün.
- Dinlenmeyi, işler bittiğinde kazanılan bir ödül değil, plana baştan yazılan bir ihtiyaç olarak görün.
Sık sorulan sorular
Mükemmeliyetçilik OKB mi?
Hayır, aynı şey değildir. Mükemmeliyetçilik yüksek ve katı standartlarla ilgili bir kişilik eğilimidir. OKB ise istenmeyen, rahatsız edici düşünceler ve bunları yatıştırmak için yapılan tekrarlayıcı davranışlarla tanımlanan bir tablodur. İkisi birlikte görülebilir; tanıyı bir hekim koyar.
Mükemmeliyetçilik tükenmişliğe yol açar mı?
Yol açabilir. Her işi kusursuz yapmaya çalışmak, dinlenmeyi ertelemek ve hiçbir başarıyı yeterli görmemek zamanla ciddi bir yorgunluk yaratır. Standartları esnetmek hem verimi hem de sağlığı korur.
Mükemmeliyetçilik ilişkileri etkiler mi?
Evet. Kendine yüksek standartlar koyan kişiler bazen aynı beklentiyi partnerlerine ya da çalışma arkadaşlarına da yansıtır; bu da gerginlik ve kırgınlık yaratabilir. Eleştiriye karşı aşırı hassasiyet de ilişkileri yorabilir.
Mükemmeliyetçilik kötü bir şey mi?
Yüksek standartlara sahip olmak tek başına sorun değildir. Standartlar ulaşılamayacak kadar yükseldiğinde, değer duygunuz performansa bağlandığında ve hayatınızdan keyif almanızı engellediğinde destek almak yararlı olabilir.
İş hayatımda başarılıyım, yine de başvurabilir miyim?
Elbette. Mükemmeliyetçiliğin bedeli çoğu zaman dışarıdan görünmez: kaygı, uykusuzluk, tükenmişlik ve başarılardan keyif alamama. Bu konuları konuşmak için bir sorunun dışarıdan görünmesi gerekmez.
Görüşmeler standartlarımı düşürmeme mi yol açar?
Amaç standartlarınızı yok etmek değil, onları size hizmet edecek hâle getirmektir. Çoğu kişi iç baskı azaldığında daha verimli ve daha yaratıcı çalışabildiğini fark eder.

Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik mezunu; İstanbul Üniversitesi'nde Havacılık Psikolojisi yüksek lisansına devam ediyor. Bilişsel davranışçı terapi ve şema terapi eğitimlerini tamamladı.