Erteleme alışkanlığı nasıl bırakılır?
Ertelemenin tek bir nedeni yoktur. Nereden başlayacağını bilememek, hata yapmaktan çekinmek veya yorgun olmak işi zorlaştırabilir. Başlamak için görevi küçültmeyi ve tam olarak hangi adımı atacağınızı seçmeyi deneyin. Sürekli tekrarlıyorsa sizi neyin durdurduğuna daha yakından bakmak gerekir.
Tuğçe DemirtaşPsikolojik Danışman
Ertelemeden hemen önce ne oluyor?
Bir raporu açtığınız anda başka bir sekmeye geçiyor olabilirsiniz. Tam o anda aklınızdan geçen düşünceyi ve hissettiğiniz duyguyu fark etmeyi deneyin. Raporun nereden başlayacağını bilmiyor musunuz, yeterince iyi olmayacağından mı çekiniyorsunuz, yoksa o gün gerçekten çok mu yoruldunuz?
Aynı davranışın farklı nedenleri olabilir. Bu yüzden her durumda yalnızca daha sıkı bir takvim hazırlamak yeterli olmayabilir. Örneğin beklenen teslim biçimi belirsizse, ilk iş çalışmaya zorlanmak değil, sorumlu kişiye kısa bir soru sormak olabilir.
İşi başlanabilecek kadar küçültün
‘Tezi yazmak’ bir başlangıç hareketi değildir; pek çok adımdan oluşan bir hedeftir. Belgeyi açmak, bölüm başlıklarını yazmak veya bir kaynağın notlarını düzenlemek ise gözlenebilir işlerdir. Bugün hangi küçük parçayı yapacağınızı belirlemek, görevin sınırlarını görmenizi sağlar.
NHS, kaçınılan bir işe başlamak için kısa bir süre ayırmayı önerir. Örneğin beş dakikalık bir deneme yapıp sonra devam edip etmeyeceğinize bakabilirsiniz. Buradaki amaç bütün işi beş dakikada bitirmek değil, başlangıcı daha ulaşılabilir hâle getirmektir.
İlk taslağın eksik olmasına izin verin
Bir e-postayı daha yazmadan bütün cümlelerini zihninizde düzeltmeye çalıştığınız oluyor mu? Önce söylemek istediklerinizi birkaç maddeyle yazıp düzenlemeyi sonraya bırakabilirsiniz. “İyi yazmalıyım” beklentisi başlamanızı zorlaştırıyorsa, ilk taslağın yalnızca size ait olduğunu hatırlamak işe yarayabilir.
Kolay başlayabildiğiniz günlere de bakın. O gün ne farklıydı? Yapılacak iş daha mı açıktı, biriyle birlikte mi çalışıyordunuz, daha mı dinlenmiştiniz? Bu ayrıntılar, kendinize kızmaktan daha kullanışlı bilgiler verebilir.
Plan sürekli bozuluyorsa neye bakmalı?
İşi küçültmenize rağmen güçlük sürüyorsa günlük yükünüzü, dinlenme düzeninizi ve duygusal durumunuzu düşünün. Başka sorumluluklar için zaman kalmadığında, sorun yalnızca planlama becerisi olmayabilir. Yapılacaklar listesinden bazı işleri çıkarmak veya yardım istemek de seçenekler arasındadır.
Erteleme okulunuzu, işinizi veya ilişkilerinizi belirgin biçimde etkiliyorsa psikolojik destek alabilirsiniz. Görüşmede yalnızca ‘Nasıl daha üretken olurum?’ sorusu değil, sürekli kaçındığınız görevlerin sizin için ne anlam taşıdığı da ele alınabilir. Kendinizi yalnızca tamamladığınız işlerle değerlendirmemek de bu konuşmanın bir parçası olabilir.
Sık sorulan sorular
Erteleme bir hastalık mı?
Erteleme tek başına bir hastalık değildir. Ancak sürekli ve hayatı belirgin biçimde etkileyen erteleme; kaygı, depresif duygudurum veya dikkat eksikliği gibi durumlarla birlikte görülebilir.
Erteleme tembellik mi?
Çoğu zaman değil. Erteleme genellikle bir işin uyandırdığı kaygı, sıkıntı veya başarısızlık korkusundan uzaklaşma çabasıdır; yani bir duygu düzenleme sorunudur.
Erteleme alışkanlığını bırakmak ne kadar sürer?
Alışkanlıklar yavaş değişir. Küçük adımlarla başlamak ve her başarılı başlangıcı fark etmek zamanla yeni bir düzen oluşturur.
Kaynak ve ileri okuma
Kaynaklar genel bilgilendirme için verilmiştir. Farklı ülkelerdeki hizmet ve başvuru koşulları Türkiye'dekilerden farklı olabilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Kişisel değerlendirme, tanı veya tedavi yerine geçmez. Size uygun destek için bir uzmana başvurabilirsiniz.
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik mezunu; İstanbul Üniversitesi'nde Havacılık Psikolojisi yüksek lisansına devam ediyor. Yetişkinlerle online bireysel görüşmeler yürütür.