Psikolojik Danışman Tuğçe Demirtaş
Uçak korkusu ve uçuş kaygısı için online danışmanlık.
Uçak korkusu kimi insan için yalnızca yolculuk sırasında hissedilen bir gerginlik, kimi için ise haftalar öncesinden başlayan yoğun bir kaygıdır.
Randevu oluşturmak için hemen arayın.
Bazı kişiler uçmaktan tamamen kaçınır ve bu yüzden işlerinden, tatillerinden ya da sevdiklerini görmekten vazgeçer. İstanbul Üniversitesi'nde Havacılık Psikolojisi alanında yüksek lisans yapıyorum ve uçuş kaygısıyla online görüşmelerde adım adım çalışıyorum.
Uçak korkusu belirtileri nelerdir?
- Bilet almayı ya da uçuş tarihini düşünmekten kaçınma
- Uçuştan günler, hatta haftalar önce başlayan endişe ve uykusuzluk
- Kalkış, türbülans veya iniş sırasında yoğun korku ya da panik
- Uçaktaki her sesi ve sarsıntıyı tehlike işareti olarak yorumlama
- Kontrolün sizde olmamasına dair güçlü rahatsızlık
- Uçmak yerine çok daha uzun kara yolculuklarını tercih etme
Uçak korkusu nereden kaynaklanır?
Uçuş kaygısının kaynağı herkeste aynı değildir. Bazı kişiler için mesele kaza olasılığıdır. Bazıları için kapalı alanda kalmak, yükseklik, kontrolün başkasında olması ya da uçakta panik atak geçirip dışarı çıkamama düşüncesi ön plandadır.
Kötü geçen bir uçuş, haberlerde izlenen bir kaza ya da yakın birinin korkusu da kaygıyı başlatabilir. Hangi unsurun sizi en çok zorladığını bilmek çalışmanın yönünü belirler. Örneğin temel korku panik atak geçirmekse, kaza istatistiklerini konuşmak tek başına yeterli olmaz.
Uçağın nasıl çalıştığını bilmek neden yardımcı olur?
Uçaktaki pek çok ses ve his, bilinmediğinde tehlike gibi algılanır: iniş takımlarının kapanma sesi, kalkıştan sonra motor sesinin azalması ya da kanat kapaklarının hareketi gibi. Bunların uçuşun olağan parçaları olduğunu önceden bilmek, zihnin her uyaranı alarm olarak yorumlamasını azaltabilir.
Türbülans çoğu kişinin en çok korktuğu andır. Rahatsız edici olsa da uçaklar türbülansı karşılayacak şekilde tasarlanır ve pilotlar bu durum için eğitilir. ABD Federal Havacılık İdaresi, beklenmedik türbülansta yaralanmayı önlemenin yolu olarak emniyet kemerini oturduğunuz sürece bağlı tutmayı önerir.
Bilgi tek başına korkuyu ortadan kaldırmaz, ama çalışmanın sağlam bir zeminini oluşturur.
Uçuş kaygısı için online görüşmelerde nasıl çalışıyoruz?
BDT temelli çalışmalarda önce korkunuzu adım adım haritalandırıyoruz: uçuşu düşünmek, bilet bakmak, havalimanına gitmek, uçağa binmek ve kalkış gibi aşamaların her biri size ne kadar kaygı veriyor?
Ardından felaket düşüncelerini fark edip değerlendiriyor, bedensel kaygı belirtileri için nefes ve dikkat çalışmalarını deniyoruz. Kaçındığınız adımlara hazır olduğunuz ölçüde ve kademeli olarak yaklaşıyoruz: uçuş videoları izlemek, havalimanı ortamını hayal etmek ve ardından kısa bir uçuş planlamak gibi.
Belirli bir uçuşunuz yaklaşıyorsa, yolculuk öncesinde ve sırasında kullanabileceğiniz kişisel bir baş etme planı da hazırlıyoruz.
İlaç mı, terapi mi sorusunu Uçak korkusu için ilaç mı, terapi mi? yazısında ayrıntılı olarak ele aldım.
Uçuştan önce neler yapabilirsiniz?
- Mümkünse kanat hizasında bir koltuk seçin; sarsıntı burada genellikle daha az hissedilir.
- Kalkıştan sonra duyacağınız sesleri ve hissedeceğiniz değişimleri önceden okuyun.
- Bir ses sizi tedirgin ettiğinde kabin ekibinin sakin davranışına bakın.
- Kafein ve alkolü azaltın; ikisi de bedensel kaygı belirtilerini artırabilir.
- Uçuşta kullanacağınız nefes egzersizini birkaç gün önceden yerde çalışın.
Uçak korkusu için ne zaman destek almalı?
Uçuş korkusu yüzünden önemli fırsatlardan vazgeçiyor, uçuşlardan haftalar önce yoğun kaygı yaşıyor ya da uçakta panik atak geçirdiyseniz destek almak iyi bir adımdır. Uçuşla ilgili bir sağlık sorununuz varsa yolculuk öncesinde hekiminize danışmayı ihmal etmeyin.
Sık sorulan sorular
Uçak korkusu neden olur?
Kontrolün sizde olmaması, kapalı bir alanda bulunmak, yükseklik, türbülans sırasında bedenin hissettikleri ve haberlerde görülen kazalar uçak korkusunu besleyebilir. Bazen tek bir kötü uçuş deneyimi, bazen de hiç yaşanmamış bir senaryonun zihinde büyümesi yeterlidir.
İlk defa uçağa bineceğim ve korkuyorum, ne yapmalıyım?
Uçuş günü neler olacağını adım adım öğrenmek belirsizliği azaltır. Kanat hizasında oturmak, kabin ekibine ilk uçuşunuz olduğunu söylemek, yavaş nefes egzersizini önceden çalışmak ve kafeini azaltmak işe yarar. Duyacağınız seslerin çoğu uçağın olağan çalışmasının parçasıdır.
Uçak korkusu kalp krizine neden olur mu?
Uçuş kaygısının yarattığı çarpıntı ve göğüs sıkışması çok rahatsız edici olsa da kaygının kendisi sağlıklı bir kalbe zarar vermez. Bilinen bir kalp rahatsızlığınız varsa ya da belirtilerden emin değilseniz uçuştan önce hekiminize danışın.
Uçağın düşme ihtimali ne kadar?
Ticari havacılık dünyadaki en güvenli ulaşım yollarından biridir; ciddi bir kaza yaşama ihtimali son derece düşüktür ve karayolu yolculuğuyla kıyaslanamayacak kadar azdır. Kaygı bu bilgiye rağmen sürebilir, çünkü sorun çoğu zaman olasılıkta değil, belirsizliğe tahammül etmekte yatar.
Uçak korkusu tamamen geçer mi?
Birçok kişi uygun çalışmayla uçuşlarını belirgin biçimde daha rahat geçirebilir hâle gelir. Hedef her zaman kaygıyı sıfırlamak değildir; kaygı olsa da uçabilmek ve uçuşu yönetebilmektir. Süreç kişiden kişiye değişir.
Yakında bir uçuşum var, birkaç seansta hazırlanabilir miyim?
Yaklaşan bir uçuş için birkaç görüşmede kişisel bir baş etme planı hazırlamak mümkündür. Korkunun daha kalıcı biçimde azalması için uçuştan sonra da çalışmaya devam etmek faydalı olabilir.
Uçak korkusu için ilaç kullanmalı mıyım?
İlaç kullanımına dair kararlar hekiminize aittir. Bazı ilaçlar kısa vadede rahatlatsa da korkuyla baş etmeyi öğrenmenin yerini tutmaz. Psikolojik çalışma ve hekim önerisi birlikte değerlendirilebilir.
Havacılık psikolojisi nedir?
Havacılık psikolojisi; pilotlar, kabin ekibi, hava trafik kontrolörleri ve yolcular dahil olmak üzere havacılıktaki insan davranışını inceleyen bir alandır. Uçuş kaygısı da bu alanın ilgilendiği konular arasındadır.
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik mezunu; İstanbul Üniversitesi'nde Havacılık Psikolojisi yüksek lisansına devam ediyor. Bilişsel davranışçı terapi ve şema terapi eğitimlerini tamamladı.