Psikolojik destek almak sicile işler mi?

“Sicil” derken neyi kastediyoruz?

Bu kelime üç farklı şeyi karşılayabilir. Birincisi adli sicil, yani sabıka kaydıdır. Bu kayıt mahkûmiyet kararlarına ilişkindir; psikolojik destek almak bir suç ya da mahkûmiyet olmadığı için orada yer almaz.

İkincisi işyerinizin ya da okulunuzun tuttuğu dosyadır. Bir ruh sağlığı uzmanı, görüşmeye geldiğinizi izniniz olmadan işvereninize ya da okulunuza bildirmez; gizlilik bu işin temel kurallarından biridir. Üçüncüsü sağlık kayıtlarıdır ve asıl farkı yaratan da budur. Aşağıda ayrıca ele alınıyor.

Görüşmelerin gizliliği nasıl korunur?

Psikolojik danışmanlık ve psikoterapi gizlilik üzerine kuruludur. Görüşmenin içeriği, kimliğiniz ve aldığınız hizmet, sizin açık rızanız olmadan paylaşılmaz. Bu kuralın sınırları vardır ve bu sınırların ilk görüşmede açıkça anlatılması beklenir.

Hukuken de sağlık bilgileri, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nda “özel nitelikli kişisel veri” sayılır ve bunların işlenmesine sıkı koşullar getirilir. Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun bir kararında bu çerçeve açıkça vurgulanır.

Gizliliğin sınırları ne zaman devreye girer?

Gizliliğin yaygın olarak kabul edilen birkaç sınırı vardır: kendinize ya da bir başkasına ciddi zarar verme riski, yasal bir zorunluluk ya da mahkeme kararı, sizin açık izniniz ve mesleki denetim. Mesleki denetimde (süpervizyon) uzmanlar zor vakaları kimliği belli olmayacak biçimde bir meslektaşlarıyla tartışabilir. Bu da gizliliğin bir parçası sayılır ve uzmanınıza bunu da sorabilirsiniz.

Bu sınırların ilk görüşmede açıkça anlatılması beklenir. Anlatılmadıysa sormanız hakkınızdır.

Hastane kayıtları, görüşme kayıtlarından farklı çalışır

Hastanelerde, aile sağlığı merkezlerinde ve Sağlık Bakanlığı sistemine veri gönderen kurumlarda yapılan muayeneler e-Nabız’da görünür. Burada muayene bilgilerinizi, varsa tanılarınızı ve reçetelerinizi görebilirsiniz. Bir psikiyatri muayenesi de böyle bir kayıt oluşturabilir. e-Nabız’da verilerinize kimlerin erişebileceğini belirleyen gizlilik ve paylaşım ayarlarını siz yönetirsiniz.

Bu ayarlara bakmak iyi bir alışkanlıktır. Tüm hekimlerin verilerinizi görmesine izin veren geniş bir seçenek açıksa onu gözden geçirebilirsiniz. Kişisel Verileri Koruma Kurulu, 2023 tarihli bir kararında geniş bir paylaşım ayarının bile hekimlere amaçsız erişim hakkı vermediğini belirtmiştir.

Bir uzmanın muayenehanesinde ya da online yaptığı görüşmenin hangi sisteme kaydedildiği, çalıştığı kurumun türüne göre değişebilir. Bunu görüşmeye başlamadan önce sormanız yeterlidir.

Kendi verileriniz üzerindeki haklarınız

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, veri sahibine verilerinin işlenip işlenmediğini öğrenme, işleniyorsa bilgi talep etme ve belirli koşullarda düzeltilmesini ya da silinmesini isteme gibi haklar tanır. Bir kurumda kaydınızın nasıl tutulduğunu sorarken bu çerçeveye dayanabilirsiniz.

Hastane ya da hekim muayeneleriniz konusunda endişeliyseniz, e-Nabız’a girip kendi kayıtlarınızda neyin göründüğüne bakmak belirsizliği azaltır. Bilmediğiniz bir şeyden korkmak, bildiğiniz bir şeyi yönetmekten çoğu zaman daha zordur.

Sağlık şartı olan mesleklerde durum nasıl?

Askerlik, kolluk, havacılık ve bazı kamu görevleri gibi alanlarda kurumlar giriş ve devam için sağlık raporu isteyebilir. Bu şartlar çoğunlukla belirli sağlık durumlarına ve işlevselliğe bakar ve her kurumun yönetmeliği farklıdır. “Destek aldınız mı?” sorusu ile “hangi tanı, ilaç ve işlevsellik durumu var?” sorusu aynı şey değildir.

İnternetteki genel cevaplar bu noktada yanıltabilir, çünkü cevap sizin kurumunuzun yazılı şartlarına göre değişir. Bu yazı da hukuki görüş değildir. Kararı korkuya göre vermek yerine önce ilgili yönetmeliği, kurumun insan kaynakları ya da sağlık birimini veya bir avukatı kullanarak netleştirmek mümkündür. Bu soruyu kişisel bilgilerinizi vermeden, genel bir soru olarak sormak çoğu zaman mümkündür.

Korku yüzünden destek ertelenirse ne olur?

Bir kaydın nasıl görüneceğinden korkmak, destek almayı aylarca erteletebilir. Bu sürede kaygı, uykusuzluk ya da çökkünlük sürerse iş ve ilişki hayatındaki bedeli çoğu zaman bir kaydın ihtimalinden daha somut olur. Bu, korkunuzun anlamsız olduğu anlamına gelmez; yalnızca kararı bilgiyle vermenin değerli olduğunu gösterir.

Önce kuralı öğrenip sonra karar vermek, korkuyu somut bir soruya çevirir ve seçeneklerinizi görmenizi sağlar. Hangi yoldan başlayacağınız, hangi kayıtların oluşacağını değiştirebilir; bunu başlamadan önce sormak yeterlidir.

Endişenizi görüşmede nasıl açabilirsiniz?

Kayıt endişesini dile getirmek için özel bir hazırlık gerekmez. Şöyle başlayabilirsiniz: “Başlamadan önce görüşmelerin nasıl kaydedildiğini ve kimlerle paylaşılabileceğini öğrenmek istiyorum.” Ya da: “Sağlık şartı olan bir işte çalışıyorum, bunun görüşmeleri nasıl etkileyebileceğini konuşabilir miyiz?”

İyi bir uzman bu soruyu garipsemez ve elinden geldiğince açık cevap verir. Cevaplar kendinizi güvende hissetmenize yetmiyorsa başka bir uzmanla görüşmek de hakkınızdır.

Kayıt ve gizlilik için sorabileceğiniz sorular

Her uzmanın uygulaması farklı olabilir. Şu soruları ilk görüşmede ya da öncesinde sorabilirsiniz:

• Görüşme notları tutuluyor mu, tutuluyorsa nerede ve ne kadar süreyle saklanıyor?
• Bilgilerim kimlerle, hangi koşullarda paylaşılabilir?
• Gizliliğin sınırları nelerdir?
• Online görüşmelerde ses ya da görüntü kaydı alınıyor mu?
• Ödeme ya da fatura belgesinde hangi hizmet adı yazıyor?
• İşverenimden ya da sigortamdan bir belge istenirse neyi paylaşıp neyi paylaşmayacağıma ben nasıl karar veririm?

Bir belge istenirse ne olur?

Bazen işveren, okul ya da sigorta bir belge ister. Böyle bir durumda paylaşılacak bilginin kapsamını siz belirlersiniz. Çoğu zaman görüşmenin içeriğini değil, yalnızca bir katılım bildirimini ya da ödeme belgesini paylaşmak yeterli olabilir. Hangi belgenin gerektiğini isteyen kurumdan yazılı olarak öğrenin ve uzmanınıza bunu önceden bildirin.