Psikolog, psikolojik danışman, psikiyatrist farkı nedir?

Psikolog, psikolojik danışman, klinik psikolog ve psikiyatrist farklı eğitimlere dayanan unvanlardır. Destek ararken bu adların birbirinin yerine kullanılması kafa karıştırabilir. Hangi uzmana başvuracağınızı belirlerken mezuniyet bilgisine, hizmetin kapsamına ve kendi ihtiyaçlarınıza birlikte bakabilirsiniz. İlk adımı atmadan önce kendinize bir tanı koymanız veya bütün meslek ayrıntılarını bilmeniz gerekmez.

Unvan neden ilk bakılacak bilgilerden biri?

Bir kişinin sıcak ve anlaşılır konuşması güven vermeye başlayabilir. Yine de bir paylaşımı beğenmek, hangi hizmeti sunmaya yetkin ve yetkili olduğunu anlamak için yeterli değildir. Mesleki unvan, temel eğitime ilişkin bir bilgi verir. Çalışılan konu, tamamlanan ileri eğitimler, uygulama deneyimi ve hizmetin sunulduğu koşullar ise ayrıca değerlendirilmelidir. Bunlardan herhangi birinin tek başına bütün soruları yanıtlamasını beklemeyin.

Örneğin bir profilde yalnızca “terapist” yazdığını düşünelim. Bu ifadeden kişinin tıp, psikoloji veya PDR eğitimi alıp almadığını çıkaramazsınız. Üniversite ve bölüm adı, varsa tamamlanmış lisansüstü program ve kullanılan mesleki unvan açık olmalıdır. Soru sormak güvensizlik göstermek anlamına gelmez. Destek için zaman ve bütçe ayırırken neye başvurduğunuzu anlamak, kararınızın doğal bir parçasıdır. Belirsiz bir açıklama varsa tahminde bulunmak yerine bilgi isteyebilirsiniz.

Psikolojik danışman hangi eğitimden gelir?

Psikolojik danışmanlar, psikolojik danışmanlık ve rehberlik, kısa adıyla PDR alanında lisans eğitimi alır. Eğitimde gelişim, danışma yaklaşımları, görüşme becerileri ve rehberlik gibi konular yer alır. Psikolojik danışmanlıkta yaşam geçişleri, karar verme, ilişkiler, okul veya iş yaşamındaki zorlanmalar gibi konular, kişinin ihtiyacına ve danışmanın mesleki yetkinliğine göre ele alınabilir.

Bu unvan psikolog, klinik psikolog veya hekim unvanıyla aynı değildir. Psikolojik danışman ilaç yazmaz; bir sağlık sorununun tıbbi değerlendirmesini üstlenmez. Bir danışmanla görüşmeyi düşünüyorsanız hangi konularda çalıştığını ve ne zaman başka bir uzmana yönlendirme yaptığını sorabilirsiniz. Diyelim ki yeni bir şehre taşındıktan sonra uyumda zorlanıyorsunuz. Danışmanlık bu geçişi konuşmak için bir alan sunabilir; belirgin sağlık belirtileri varsa uygun değerlendirme ihtiyacı da ayrıca ele alınır.

Psikolog ile klinik psikolog arasındaki ayrım

Psikolog, psikoloji lisans eğitimini tamamlamış kişidir. Psikoloji; davranış, duygu, düşünce ve bunlarla ilişkili süreçleri inceleyen geniş bir alandır. Psikologlar eğitimleri ve çalıştıkları alan doğrultusunda araştırma, kurumlar veya farklı uygulama ortamlarında bulunabilir. Psikoloji mezunu olmak, tek başına kişinin klinik psikolog olduğunu veya bütün ruhsal sorunlarda aynı yetkinlikle çalıştığını göstermez.

Türkiye'de klinik psikolog tanımı 1219 sayılı Kanun'un Ek 13. maddesinde yer alır. Tanım, belirli lisans ve lisansüstü eğitim yollarını ve klinik uygulama eğitimini içerir. Aynı madde psikolojik değerlendirme ve psikoterapinin kapsamını düzenler; hastalık durumlarında ilgili uzman hekimin teşhis ve tedavi için yönlendirmesine bağlı uygulamayı belirtir. Bu nedenle bir profilin yalnızca “yüksek lisans yaptı” demesi yeterli ayrıntı değildir. Programın alanını ve tamamlanma durumunu öğrenmek gerekir. Devam eden eğitim, tamamlanmış derece olarak değerlendirilmez.

Psikiyatrist ne zaman devreye girer?

Psikiyatrist, tıp eğitiminden sonra ruh sağlığı ve hastalıkları alanında uzmanlık eğitimi almış hekimdir. Ruhsal belirtilerin tıbbi değerlendirmesini yapar, gerektiğinde tanı ve tedavi planı oluşturur; ilaç yazabilir. Psikiyatri randevusunun mutlaka ilaç başlanacağı anlamına geldiğini düşünmeyin. Değerlendirmede ihtiyaçlar, sağlık geçmişi ve farklı destek seçenekleri konuşulur. Uygun eğitim ve çalışma çerçevesi içinde psikoterapi de psikiyatri hizmetinin parçası olabilir.

Diyelim ki uzun süredir çökkün hissediyor, uyku ve iştah değişiklikleri yaşıyor, günlük sorumluluklarınızı sürdürmekte belirgin zorlanıyorsunuz. Bu durumu yalnızca motivasyon eksikliği diye yorumlamak yerine hekimle görüşmek uygun olabilir. Bedensel hastalıklar veya kullanılan ilaçlar da ruhsal belirtilerle ilişkili olabileceğinden bütüncül değerlendirme önem taşır. Hekim takibi ile psikolojik destek birlikte sürdürülebilir. Hâlihazırda ilaç kullanıyorsanız değişiklikleri reçeteleyen hekimle konuşun; başka bir görüşmeye başladığınız için ilacı kendiliğinizden bırakmayın.

Panik atak gibi belirli bir durumda hangi uzmanla başlanabileceğini Panik atak için psikolog mu, psikiyatrist mi? yazısında bulabilirsiniz.

Eğitim sertifikaları size ne anlatır?

Mezuniyet sonrası eğitimler bir kişinin belirli bir yaklaşımdaki bilgisini geliştirebilir. Ancak sertifika, lisans veya lisansüstü dereceyle aynı belge değildir. Bir eğitime katılım belgesi ile uygulama, değerlendirme ve süpervizyon içeren kapsamlı bir programı da aynı biçimde yorumlamayın. Süpervizyon, mesleki uygulamaların deneyimli bir uzman eşliğinde değerlendirilmesini ifade eder; eğitim hakkında konuşurken bu sözcüğün nasıl kullanıldığını sorabilirsiniz.

Kısa bir sertifika programı, kişiye kendiliğinden başka bir mesleğin unvanını veya o mesleğe özgü bütün yasal yetkileri vermez. Bir yöntemin adını özgeçmişte görmek de sizin ihtiyacınız için uygunluğu tek başına göstermez. “Bu eğitimi nasıl tamamladınız, başvuru konumla çalışırken nasıl kullanıyorsunuz?” gibi sorular daha açıklayıcıdır. Belgelerin sayısı üzerinden yarış yapmak yerine temel eğitim, sunulan hizmet ve mesleki sınırların birbirine uyup uymadığını anlamaya çalışın.

Destek ararken sorununuzu nasıl anlatabilirsiniz?

Randevu almak için “Bende şu bozukluk var” demeniz gerekmez. Ne zamandır zorlandığınızı, hangi durumlarda belirginleştiğini ve günlük yaşamınızı nasıl etkilediğini söyleyebilirsiniz. İşe gitmekte zorlanmak, ilişkilerde sürekli aynı tartışmayı yaşamak veya karar verirken çok kaygılanmak gibi somut örnekler, hizmetin uygunluğunu değerlendirmeyi kolaylaştırır. Gerekirse farklı bir uzmanla başlamanız önerilebilir.

Örnek bir ilk mesaj şöyle olabilir: “Son birkaç aydır üniversiteye uyum sağlamakta zorlanıyorum. Derslere devam ediyorum ama yalnızlık ve gelecek kaygısı beni yoruyor. Bu konuda nasıl çalışıyorsunuz?” Başka bir durumda, daha önce konmuş tanınızı ve süren tedavinizi paylaşmanız gerekir. Ön görüşmenin amacı internet üzerinden kesin bir tanı koymak değildir. Başvuru nedeninizle sunulan hizmetin örtüşüp örtüşmediği ve hangi değerlendirmenin gerekli olabileceği hakkında ilk bilgiyi edinmektir.

İlk görüşmede hangi soruları sormalısınız?

NIMH, uzman ararken eğitim, deneyim, yaklaşım ve çalışma koşulları hakkında soru sormayı önerir. Sizin için en önemli birkaç konuyu önceden seçebilirsiniz. Seans süresi ve ücret kadar, gizliliğin nasıl korunduğunu ve hangi koşullarda sınırlandığını anlamak da önemlidir. Online görüşmede mahremiyet, bağlantı kesilmesi ve bulunduğunuz yerde gerektiğinde destek alma koşulları ayrıca konuşulmalıdır.

“Benim durumuma benzer başvurularla nasıl çalışıyorsunuz?”, “Hedefleri nasıl belirleyeceğiz?” ve “Başka bir uzmana ihtiyaç olduğunu düşünürseniz nasıl ilerleyeceğiz?” gibi sorular sorabilirsiniz. Verilen yanıtın anlaşılır olması önemlidir; mesleki terimleri çözmek sizin sorumluluğunuz değildir. Bir açıklamayı tekrar istemekten çekinmeyin. Belirli sayıda görüşmeyle kesin sonuç vaat edilmesi, unvanın açık olmaması veya sorularınızın küçümsenmesi durumunda seçiminizi yeniden değerlendirebilirsiniz. İlk görüşme yapmış olmak süresiz devam etme zorunluluğu yaratmaz.

Bu sitedeki hizmetin kapsamı nedir?

Tuğçe Demirtaş, PDR mezunu psikolojik danışman unvanıyla hizmet sunar. Psikolog, klinik psikolog veya psikiyatrist olarak tanıtılmaz. Bu sitedeki bireysel görüşmeler, belirtilen çalışma alanları içinde psikolojik danışmanlık desteğidir; tıbbi tanı, ilaç düzenleme veya psikiyatri tedavisinin yerine geçmez. Başvuru ihtiyacı hizmet kapsamını aşıyorsa uygun uzmana yönlendirme gündeme gelir.

Eğitim ve hizmet bilgilerini inceledikten sonra kendi durumunuz için nasıl bir başlangıcın uygun olabileceğini sorabilirsiniz. Hangi unvana ihtiyacınız olduğundan emin değilseniz bunu da açıkça söyleyin. Bir mesleği diğerinden üstün görmek yerine, ihtiyacınızı karşılayacak yetkinlik ve hizmet çerçevesini aramak daha kullanışlıdır. İlk seçiminizi son kararınız gibi düşünmeniz gerekmez. Değerlendirme ilerledikçe destek planı değişebilir; önemli olan bunun nedeninin ve sonraki adımların sizinle anlaşılır biçimde konuşulmasıdır.

Sık sorulan sorular

Psikolojik danışmanın sunduğu hizmetin kapsamı nedir?

Psikolojik danışmanlar eğitimleri, mesleki yetkinlikleri ve geçerli hizmet çerçevesi içinde psikolojik danışmanlık yürütür. Psikoterapi eğitimi sertifikası, tek başına klinik psikolog unvanı veya bu mesleğe ait yasal yetkileri kazandırmaz. Sunulan hizmetin kapsamını açıkça sormak gerekir.

Online psikolog ile online psikolojik danışman aynı şey mi?

Hayır. Psikolog psikoloji, psikolojik danışman PDR lisans eğitimine dayanır. Online görüşme yapılması bu unvan ayrımını değiştirmez. Bu sitede Tuğçe Demirtaş psikolojik danışman olarak hizmet sunar.

Psikiyatriste gitmeden önce destek alabilir miyim?

Başlangıç, yaşadığınız güçlüğe ve değerlendirme ihtiyacına bağlıdır. Herkes için tek sıra yoktur. Belirgin işlev kaybı, sağlık belirtileri veya tedavi ihtiyacında hekim değerlendirmesi gerekir; görüşmelerde uygun yönlendirme konuşulabilir.

Kaynaklar ve ileri okuma

Bu yazı genel bilgilendirme içindir; kişisel değerlendirme, tanı veya tedavi yerine geçmez.

Tuğçe Demirtaş
Yazar hakkında

Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik mezunu; İstanbul Üniversitesi'nde Havacılık Psikolojisi yüksek lisansına devam ediyor. Online bireysel görüşmeler yürütür.

Kendi süreciniz hakkında

Sorularınızı birlikte konuşabiliriz.

Online bireysel görüşmeler hakkında bilgi almak ve randevu oluşturmak için arayabilirsiniz.

KVKK Aydınlatma Metni

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ("KVKK") uyarınca, veri sorumlusu sıfatıyla Psikolojik Danışman Tuğçe Demirtaş olarak kişisel verilerinizi aşağıda açıklanan kapsamda işlemekteyim.

İşlenen kişisel veriler

Randevu formu ve iletişim kanalları aracılığıyla paylaştığınız ad-soyad, telefon numarası, e-posta adresi, görüşme saati tercihi ve mesaj içeriği. Siteye bir reklam üzerinden geldiyseniz, hangi reklam kelimesi ve kampanyadan geldiğiniz bilgisi de form kaydınızla birlikte saklanır. Siteyi ziyaretiniz sırasında, reklam ölçümü amacıyla IP adresi, tarayıcı bilgisi ve reklam tıklama kimliği gibi teknik veriler çerez kullanılmadan Google’a iletilebilir.

İşleme amaçları

Randevu talebinizin değerlendirilmesi, sizinle iletişime geçilmesi, görüşmelerin planlanması, yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi ve reklamların işe yarayıp yaramadığının ölçülmesi.

Toplama yöntemi ve hukuki sebep

Verileriniz, internet sitesindeki form ve iletişim kanalları üzerinden elektronik ortamda; bir sözleşmenin kurulması için gerekli olması ve açık rızanız hukuki sebeplerine dayanılarak toplanır. Paylaşabileceğiniz sağlık verileri yalnızca açık rızanıza dayanılarak işlenir.

Aktarım

Kişisel verileriniz, yasal zorunluluklar dışında üçüncü kişilerle paylaşılmaz. Form ve e-posta altyapısı gibi teknik hizmet sağlayıcılardan yalnızca hizmetin gerektirdiği ölçüde yararlanılır. Reklam ölçümünde kullanılan Google hizmetlerinin sunucuları yurt dışında bulunabilir.

Saklama süresi

Verileriniz, işleme amacının gerektirdiği ve mevzuatta öngörülen süre boyunca saklanır; sürenin sonunda silinir, yok edilir veya anonim hâle getirilir.

Haklarınız

KVKK'nın 11. maddesi kapsamındaki haklarınızı (verilerinizin işlenip işlenmediğini öğrenme, düzeltilmesini veya silinmesini isteme vb.) kullanmak için terapi@tugcedemirtas.com adresine yazabilirsiniz.

Gizlilik Politikası

Danışan gizliliği, terapötik ilişkinin temelidir. Bu sitede ve görüşmelerde paylaştığınız bilgiler, meslek etiği ilkeleri ve yürürlükteki mevzuat çerçevesinde gizli tutulur.

Görüşme gizliliği

Seanslarda konuşulanlar; yasal zorunluluklar ve sizin ya da başkalarının güvenliğini tehdit eden ciddi bir durum dışında hiçbir kişi veya kurumla paylaşılmaz.

Online görüşmeler

Online seanslar güvenli görüntülü görüşme platformları üzerinden yapılır ve kayıt altına alınmaz.

Site verileri

Form aracılığıyla ilettiğiniz bilgiler yalnızca randevu süreci için kullanılır. Bir reklamdan geldiyseniz, reklamın hangi kelimeden geldiği bilgisi yalnızca reklam bütçesinin verimli kullanılması için saklanır. Reklam ölçümü için Google Etiket Yöneticisi çerezsiz biçimde kullanılır; ayrıntılar Çerez Politikası’nda yer alır.

Çerez Politikası

Bu sitede reklam, takip veya analiz amaçlı çerez kullanılmaz. Reklamların sonucunu ölçmek için Google Etiket Yöneticisi, çerez kullanımı kapalı olacak şekilde çalışır.

Teknik kayıtlar

Sayfa geçişleri için gereken küçük teknik kayıtlar tarayıcınızın yerel depolamasında tutulabilir. Bu kayıtlar kimseyle paylaşılmaz ve reklam amacıyla kullanılmaz.

Yazı tipleri

Yazı tipleri sitenin kendi sunucusundan yüklenir; bunun için üçüncü taraf bir hizmete bağlanılmaz ve çerez kullanılmaz.

Reklamdan gelen ziyaretçiler

Bir reklama tıklayarak geldiyseniz adresin sonunda reklamın hangi kelime ve kampanyadan geldiğini gösteren kısa bir ek bulunur. Bu bilgi çerez ya da yerel depolama kullanılmadan yalnızca sayfa açıkken okunur. Telefon veya WhatsApp düğmesine basarsanız, kimliğinizle ilişkilendirilmeden yalnızca hangi kelimeden geldiğiniz bilgisi saklanır; form gönderirseniz bu bilgi form kaydınızla birlikte saklanır.

Google Etiket Yöneticisi

Site, Google Etiket Yöneticisi’ni yükler. Google’ın onay modu, çerez ve benzeri tanımlayıcıların kaydedilmesi için varsayılan olarak “reddedildi” biçiminde ayarlanmıştır; bu nedenle tarayıcınıza Google reklam veya analiz çerezi yazılmaz. Reklamların işe yarayıp yaramadığını ölçmek amacıyla Google’a çerezsiz bir ölçüm sinyali gönderilebilir. Bu sinyal ziyaret edilen sayfa, reklam tıklama kimliği, tarayıcı bilgisi ve IP adresi gibi teknik verileri içerebilir; formda yazdıklarınız, adınız veya telefon numaranız Google’a gönderilmez. Google bu verileri kendi gizlilik politikasına göre işler.

Tarayıcınızın ayarlarından çerezleri dilediğiniz zaman silebilir veya engelleyebilirsiniz.